Reizen Waes 12-12 in Noord-Oeganda. Interview met Tom Waes

Reizen Waes 12-12

Reizen Waes 12-12

This post is in Dutch, it’s about the humanitarian crisis in South Sudan and other countries in the world – a Belgian TV show ‘Reizen Waes’ had a look inside the largest refugee camp in the world, Bidibidi.

“Hongersnood 12-12” is een nationale oproep van het Consortium 12-12, bestaande uit Caritas International, Handicap International, Dokters van de Wereld, Oxfam Solidariteit, Plan België en UNICEF België. De organisaties bundelen hun krachten voor deze actie, in solidariteit met de bijna 20 miljoen slachtoffers van de ergste humanitaire crisis sinds 1945.

Belgische tv-maker Tom Waes, bekend van onder meer Tomtesterom, Wauters vs Waes, Het Geslacht De Pauw, Dos Cervezas .. en Reizen Waes, ondersteunt mee deze actie en trok hiervoor eind april naar Noord-Oeganda. Hij bracht een week door in het vluchtelingengebied op de grens met Zuid-Soedan voor een speciale aflevering: Reizen Waes 12-12.

Ik kreeg alvast een preview met enkele pakkende beelden, u krijgt de hele uitzending te zien op 4 juni om 21u20 op Eén. Maar voordat het zo ver is, kan u alvast lezen wat Tom hierover te vertellen had tijdens een interview.

Sven: Waarom net Zuid Soedan & Noord Oeganda?

Tom Waes: Ik weet niet meer wie precies wie had gebeld, ik denk dat wij gewoon hadden nagedacht over wat we konden doen, waar kunnen we naartoe om te helpen en om iets te laten zien.

Jemen was onmogelijk, het is er te gevaarlijk omdat zelfs hun eigen mensen er amper geraken, Somalië hetzelfde verhaal. Voor Nigeria worden visa geweigerd, ze willen geen pottenkijkers, de hulpverleners geraken wel langs de hulpposten, maar we zouden er nooit een geldig visum voor gekregen hebben.

Maar, Noord-Oeganda was een even goed voorbeeld, daarnaast is Bidibidi is ook nog eens het grootste vluchtelingenkamp ter wereld, dat stimuleerde ons ook om daarvoor te kiezen.

In de aflevering zit een moment waarop je het zichtbaar moeilijk krijgt, een getraumatiseerde moeder en dochter die alles hebben achter gelaten, bij het bekijken van de preview zagen we dat je opnieuw met een krop in de keel zat. Hoe heb je dit ervaren tijdens die week?

Toen was de enige keer dat ik heb ‘geblijt’, maar dat wil niet zeggen dat er niet nog een aantal dingen waren die er op inhakte. Na een paar dagen ter plaatse, was het geëvolueerd naar een verhaal van hoop en positivisme. Niet bewust, maar hoe die mensen daar mee omgaan, da’s eigenlijk on-waar-schijn-lijk, ze hebben een soort veerkracht waarvan ik zelf niet zou weten of ik ze zou hebben.

Zoals het voorbeeld van Grace Sunday, eigenlijk net aangekomen in het vluchtelingenkamp, maar na enkele weken kon ze al een zelfgebouwd café uitbaten.

Zo waren er héél veel voorbeelden, bijvoorbeeld een leraar uit Djoeba (Zuid-Soedan) met 4 kinderen, zij zijn moeten vluchten door de schietpartijen en waren ondertussen al 21 dagen in het kamp. Hij had al een huis gebouwd, de tuin was al aangelegd, latrine gegraven en hij was opnieuw les aan het geven aan kinderen, onbezoldigd.

Het beeld van Bidibidi, het grootste vluchtelingenkamp ter wereld, is een ander beeld dan wat je meteen zou denken wanneer je het woord vluchtelingenkamp hoort.

Dat was het schoolvoorbeeld van hoe het eigenlijk zou moeten. In tegenstelling tot heel veel kampen, waar men twee keer per dag eten krijgt en verder moet wachten, is Bidibidi helemaal anders. Men krijgt een stuk grond, de nodige tools om het te bewerken zoals een schop, zaad, .. en zo worden ze aangemoedigd hun eigen leven op te bouwen. Men is daar echt meer mee bezig om zelfstandigheid te geven, een toekomst, en ervoor te laten zorgen dat ze hun eigen plan kunnen trekken. Dat was wel heel ‘straf’, en het gene waar ik het meeste van verschoten was.

De grensovergang was vreedzaam, de rebellen in Zuid-Soedan controleren dat er geen wapens mee gaan, laten de vluchtelingen even uitrusten en wanneer zij het brugje oversteken, dan staat aan de andere zijde al het Oegandese leger hen op te wachten om hen te helpen.

Ongelooflijk. Laten we Nederland als voorbeeld nemen, als zij in oorlog zouden zijn en weg moeten vluchten, zouden wij dat doen en zeggen ‘kom maar naar hier’? Ik wil het nog zien gebeuren.

En ook de evidentie waarmee dat het gebeurde, er is nooit een vraag over gesteld. Als ik zeg tegen die politieagent: “ik vind dat heel schoon dat jullie dat doen”, maakte hij meteen zo een klik en zei: “they are human beings. ge moet ervoor zorgen, want het kan ons ook overkomen.” Héél straf.

Hoe pakken we dit best zelf aan om hen te helpen?

Ik heb dat met m’n eigen ogen gezien, je moet hier echt niet zelf aan beginnen. Ik weet dat mensen snel met een klein project willen beginnen, om water te pompen of dergelijks. Maar dit is iets waar dagelijks 3.000 mensen bijkomen, je hebt hier echt gewoon mega-organisaties nodig die 25.000 tenten leveren, 10 ton voedsel per dag, .. dat is een geoliede machine.

Als we in Entebbe op de luchthaven zaten te wachten, zie je C130 (red.: transport vliegtuig) na C130 en zoiets kost natuurlijk heel veel geld. In plaats van een klein project ter plaatse op te starten, denk ik dat het beter is om nu geld te storten…

Hebben ze mensen nodig?

Er is eigenlijk volk genoeg. Vluchtelingen die aankomen, geven ze werk: registrator, vertaler, keukenhulp, … ze verdienen misschien maar een klein bedrag (belachelijk weinig), maar ze zijn wel in staat om voor zichzelf in te staan, naar de markt te gaan voor touw, gras, .. Er is echt héél goed over nagedacht hoe ze het daar aanpakken, ik heb heel weinig expats of westerlingen gezien, maar vooral lokale bevolking. Dat is nieuw, de NGO’s stuurden vroeger vaak mensen, met lonen die niet noodzakelijk in verhouding waren, maar op deze manier hebben de mensen ineens een job en steunen ze ook verder de lokale bevolking.

Waar zal het ingezamelde geld in eerste instantie voor gebruikt worden?

Van elke 100 euro, gaat er 86 euro integraal naar het kamp. 14 euro is algemene kosten, zoals bijvoorbeeld de huur van de locatie waar de tenten gestockeerd zijn, onderhoud van de landingsbaan, de vliegtuigen, vrachtwagen, bussen aan grensposten voor vluchtelingen, de chauffeur, brandstof, … dat zit allemaal in die 14%. De twijfelaars van “wat gebeurt er met ons geld”, die denk ik dat we wel al hebben kunnen overtuigen dat het geld zeker op de juiste plaats terecht komt.

Zuid-Soedan, Nigeria, Jemen, Somalië, is het niet te laat?

De mensen van 12-12 halen het zelf ook al aan, het is écht de moment, het gaat hier om 15 à 20 miljoen mensen die op de rand van hongersnood zitten. Elke dag voor duizenden mensen, komt er één keer een camion, met een kom maïsbloem, tapioca en bonen. And that is it. Als het geld op is, is de camion er niet meer, dan sterven er miljoenen mensen, dat is zo ongelooflijk belangrijk dat eten. Consortium 12-12 is ook vooral op tijd aan de bel beginnen trekken, als er nu niets wordt gedaan, dan dreigt er een grote ramp. En dat gaat gebeuren, als die keuken daar morgen leeg is, dan is het gedaan he. Men kan nergens anders iets gaan kopen, want er is gewoon niets. Wij kunnen ons dat niet voorstellen.

Hoe kunnen we dit vermijden in de toekomst?

Met z’n allen.

Wij verkiezen de mensen die er voor moeten zorgen, we moeten eens goed nadenken, zeker de politici, wereldleiders, hoe gaan we dit eerlijk verdelen? Hoe gaan we eindelijk vermijden dat Afrika niet leeggeplunderd wordt? Onze gsm’s, het lithium dat er in zit, komt van Afrika, opgekocht door de producent door het betalen van 1 persoon, halen alles leeg en daarna is men weg.

De mensen die zeggen: “Ik heb daar niets mee te maken, ik ben niet verantwoordelijk.” – We hebben daar zeker allemaal iets mee te maken.

Is er dan geen totale verandering van mindset nodig? We zijn ondertussen met meer dan 7 miljard inwoners…

Er zijn tal van klokkenluiders, die zeggen dat het zo niet verder kan. Als mensen allemaal genoeg geld hebben, dan is er minder oorlog. In Zuid-Soedan wordt er ook net gevochten om de olie en andere grondstoffen.

Als je kijkt naar Reizen Waes, kom je vaak landen tegen waar je denkt dat het inderdaad niet eerlijk verdeeld is en ik denk dat net dat de oplossing is.

Hoe zit het met de medewerkers van NGO’s ter plaatse?

Ze hebben ongelooflijk veel hoop en een toewijding die ik nog niet veel gezien heb. Afhankelijk van welke organisatie en de situatie ter plaatse, blijven ze een korte of lange periode. Ward van Caritas International, zat drie of vier jaren in Zuid-Soedan, daarvoor Eritrea. Die heeft een onwaarschijnlijke toewijding, elke dag opboksen tegen problemen, nadenken over hoe ze het gaan oplossen. Echt een dikke chapeau.

Voor Reizen Waes heb je al de kans gehad om uitzonderlijke bestemmingen te bezoeken, Afghanistan stond ook al een paar keer op het lijstje, maar is uiteindelijk telkens niet doorgegaan?

Ik wil nog altijd eens naar Afghanistan gaan. Eerst hebben wij afgehaakt door de situatie ter plaatse, te gevaarlijk, daarna is twee keer ons visum ingetrokken door de autoriteiten. Maar voor de 4de reeks van Reizen Waes staat het opnieuw terug op de lijst. We weten vrij goed wat we er willen gaan doen, de verhalen liggen er. Wij hebben zo een verkeerd beeld van hen, ik ben er dan ook 100% zeker van dat Afghanen open en gastvrije mensen zijn.

Je doet wel eens vaker iets waarvan mensen de wenkbrauwen fronsen, de Virgin Boys eggs in Dongyang bijvoorbeeld… (red.: een traditioneel gerecht waarbij eieren worden gekookt in urine van schooljongens). Waarom?

Dat vraag je best eens aan de redactie, elk jaar is er wel iets waarvan ik denk “dat meent ge toch niet”?
Nee, dat heb ik zelf niet gekozen. Jonas, de redacteur, vertelde over die stad en het rare gebruik om die eieren te eten en op papier leek dit minder erg dan in het echt. Maar toen we daar in die kleuterschool langs gingen om die urine op te halen, dan besefte ik het pas “wat zijn we hier nu eigenlijk aan het doen..”

Wel een schoon land, China.

Is er dan iets wat je voor geen geld van de wereld zou doen?

Basejumpen… Ik heb dat al zo vaak fout zien gaan. Kijk maar eens op YouTube, het staat er vol van video’s van mensen die te pletter storten. Er is ook geen seconde meer om te corrigeren, bij parachutespringen heb je nog een reserve parachute, maar als het hier niet lukt, is het gedaan.

Dus ook niet voor 12-12?

(lacht) Dan zou ‘k toch liever iets anders zoeken…

Nog een laatste vraag, wat op 4 juni?

Ik hoop dat mensen massaal kijken naar de aflevering van Reizen Waes 12-12, niet voor mij of voor de kijkcijfers, maar zodat ze zich ervan bewust worden, op het einde hun grote hart laten zien en hun portemonnee opendoen.. want het geld is echt nodig.

Meer weten over “Hongersnood 12-12” of wenst u een gift te doen? www.1212.be

Reizen Waes 12-12: zondag 4 juni om 21.20 uur op Eén.

2 Comments

  • Bert

    we zullen ons goed hart nog eens laten spreken.. goeie actie

  • AnjaD

    Ook gestort! In de week op het nieuws ging het over Zuid Soedan zelf, daar zijn de kampen precies nog erger, hopen dat de bijdrage iets oplevert voor de mensen daar
    xxx

Post A Comment